مشکلات جدی کلیه چه علائمی دارند؟

کلیه‌ها عضوهایی حیاتی در بدن هستند که وظیفه تصفیه خون، دفع مواد زائد و تنظیم آب و املاح بدن را بر عهده دارند. وقتی عملکرد کلیه‌ها دچار اختلال می‌شود و نتوانند این وظایف را به درستی انجام دهند به مرور حالتی به نام نارسایی کلیه به وجود می‌آید که اگر به موقع تشخیص داده نشود می‌تواند مشکلات جدی و حتی خطرناک ایجاد کند. علائم اولیه و هشداردهنده مشکلات جدی کلیه معمولاً در ابتدا خفیف هستند و خیلی از افراد آن‌ها را نادیده می‌گیرند.

اولین نشانه تغییر در ادرار است؛ مثل کم یا زیاد شدن حجم ادرار، تکرر ادرار در شب، کف‌آلود شدن ادرار یا تغییر رنگ آن به سمت تیره یا خونی می‌تواند از این علائم باشد. این تغییرات می‌تواند نشان‌دهنده آسیب در فیلترهای کلیه باشد.

تورم صورت، دست‌ها، پاها یا مچ پا از علائم مهم دیگر است. زمانی که کلیه‌ها نتوانند مایعات اضافی را دفع کنند این مایعات در بافت‌های بدن جمع شده و باعث ورم می‌شوند؛ به‌خصوص این تورم صبح‌ها در اطراف چشم‌ها بیشتر دیده می‌شود.

خستگی و ضعف مداوم نیز از نشانه‌های شایع مشکلات کلیوی است. کاهش عملکرد کلیه باعث کم‌خونی و تجمع مواد سمی در بدن می‌شود که نتیجه آن احساس بی‌حالی، خواب‌آلودگی و کاهش تمرکز است.

تهوع، بی‌اشتهایی و مزه فلزی در دهان می‌تواند علامت دیگری باشد. بالا رفتن مواد زائد در خون باعث اختلال در دستگاه گوارش و از دست دادن میل به غذا می‌شود که گاهی با کاهش وزن ناخواسته همراه است.

درد در ناحیه کمر یا پهلوها هم نباید نادیده گرفته شود. این درد معمولاً در دو طرف ستون فقرات حس می‌شود و در برخی موارد می‌تواند به دلیل عفونت یا التهاب کلیه باشد.

افزایش فشار خون بدون علت مشخص یکی از نشانه‌های مهم آسیب کلیه است. کلیه‌ها نقش مستقیمی در تنظیم فشار خون دارند و وقتی دچار مشکل شوند فشار خون ممکن است به‌طور ناگهانی یا کنترل‌نشده بالا برود.

شناخت این علائم و توجه زودهنگام به آن‌ها می‌تواند نقش مهمی در تشخیص به‌موقع بیماری‌های کلیه و جلوگیری از پیشرفت نارسایی کلیوی داشته باشد.

آزمایش کراتینین خون

آزمایش اوره خون (BUN)

محاسبه نرخ فیلتراسیون کلیوی (GFR)

آزمایش کامل ادرار

آزمایش میکروآلبومین ادرار

آزمایش الکترولیت‌های خون

مراجعه به‌موقع به آزمایشگاه و انجام بررسی‌های لازم نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت آسیب‌ به کلیه‌ها دارد. زمان مراجعه به آزمایشگاه برای بررسی کلیه‌ها زمانی است که بدن بعضی هشدارها را نشان می‌دهد.

اولین مورد باقی‌ماندن خستگی بعد از استراحت است. اگر با وجود خواب کافی همچنان احساس بی‌حالی دارید ممکن است مواد زائد در بدن شما تجمع پیدا کرده باشند و نیاز به بررسی آزمایشگاهی وجود داشته باشد.

تغییر ناگهانی وزن بدون رژیم غذایی نیز می‌تواند نشانه هشدار باشد. کاهش یا افزایش وزن سریع به‌ویژه به دلیل جمع شدن مایعات یا کاهش اشتها نیاز به بررسی عملکرد کلیه‌ها دارد.

کاهش اشتها و احساس سیری زودرس از علائمی است که خیلی‌ها به آن توجه نمی‌کنند. این حالت می‌تواند به دلیل افزایش سموم در خون و تأثیر آن روی سیستم گوارش رخ دهد.

احساس سرما یا لرز بدون تب یا بیماری مشخص هم در برخی افراد دیده می‌شود. این وضعیت ممکن است به کم‌خونی ناشی از مشکلات کلیوی مرتبط باشد و لازم است با آزمایش خون بررسی شود.

گرفتگی عضلات، به‌خصوص در پاها یکی دیگر از نشانه‌هاست. اختلال در تنظیم املاح بدن توسط کلیه‌ها می‌تواند باعث اسپاسم و گرفتگی عضلانی شود که نیازمند بررسی تخصصی است.

سابقه ابتلا به دیابت، فشار خون بالا یا مصرف طولانی‌مدت برخی داروها حتی بدون وجود علامت، دلیل مهمی برای مراجعه منظم به آزمایشگاه و بررسی سلامت کلیه‌ها محسوب می‌شود.

سبک زندگی روزمره و برخی بیماری‌های زمینه‌ای تأثیر مستقیمی روی سلامت کلیه‌ها دارند و در صورت بی‌توجهی می‌توانند به‌مرور باعث نارسایی کلیه شوند. عادت‌های نادرست غذایی، کم‌تحرکی و کنترل نکردن بیماری‌های مزمن فشار زیادی به کلیه‌ها وارد می‌کند. با رعایت چند نکته ساده می‌توان تا حد زیادی از آسیب کلیوی پیشگیری کرد.

کنترل دیابت و قند خون اهمیت بسیار زیادی دارد. بالا بودن طولانی‌مدت قند خون باعث آسیب به فیلترهای کلیه می‌شود بنابراین رعایت رژیم غذایی، تحرک کافی و انجام آزمایش‌های دوره‌ای ضروری است.

مصرف متعادل نمک و پروتئین نقش مهمی در سلامت کلیه‌ها دارد. زیاده‌روی در مصرف نمک باعث افزایش فشار خون و مصرف بیش از حد پروتئین فشار اضافی به کلیه‌ها وارد می‌کند و کار آن‌ها را سخت‌تر می‌سازد.

نوشیدن آب کافی در طول روز به دفع بهتر مواد زائد کمک می‌کند. کم‌آبی بدن می‌تواند باعث غلیظ شدن ادرار و افزایش خطر آسیب کلیوی به‌ویژه در افراد مستعد شود.

پرهیز از مصرف خودسرانه داروها به‌خصوص مسکن‌ها بسیار مهم است. استفاده طولانی‌مدت و بدون نظر پزشک از برخی داروها می‌تواند به بافت کلیه آسیب جدی وارد کند.

در نهایت داشتن فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن مناسب به بهبود گردش خون و کاهش فشار روی کلیه‌ها کمک می‌کند و خطر ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با نارسایی کلیه را کاهش می‌دهد.