5 عامل موثر در اشتباه شدن جواب آزمایش خون
آزمایش خون یکی از رایجترین روشها برای بررسی وضعیت سلامت بدن است و پزشکان بر اساس نتیجه آن درباره تشخیص بیماری یا روند درمان تصمیم میگیرند. اما گاهی پیش میآید که جواب آزمایش خون دقیق نباشد و اشتباه شدن جواب آزمایش رخ دهد. این موضوع معمولاً به دلیل برخی عوامل ساده و قابل پیشگیری رخ میدهد.
اگر نکات رعایت نشوند ممکن است عددها بالاتر یا پایینتر از حد واقعی نشان داده شوند و فرد بیجهت نگران شود یا برعکس مشکلی پنهان تشخیص داده نشود. به همین دلیل آگاهی از این عوامل و رعایت توصیههای قبل از آزمایش نقش مهمی در درست بودن جواب آزمایش خون دارد.
بسیاری از خطاهای آزمایشگاهی در واقع قبل از رفتن به آزمایشگاه و توسط خود بیماران اتفاق میافتد. هرکدام از این موارد میتواند عددهای آزمایش را تغییر دهد و نتیجه را غیرواقعی نشان دهد، به همین دلیل رعایت دقیق توصیههای قبل از آزمایش کمک میکند جوابها قابل اعتمادتر باشند. از شایعترین این خطاها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مصرف چای شیرین، قند، آبمیوه، غذای چرب یا حتی آدامس قبل از آزمایش میتواند نتیجه را تغییر دهد. برای بسیاری از آزمایشها ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتایی واقعی لازم است (فقط آب مجاز است).
درنتیجه ممکن است بیماری وجود داشته باشد ولی نتیجه گزارش طبیعی شود یا ممکن است تشخیص اشتباهی رخ دهد.
به عنوان مثال کورتیزول و آهن صبحها بالاترند هورمونهای تیروئیدی و جنسی به زمان نمونهگیری حساساند. بنابراین نمونهگیری در ساعت نامناسب میتواند باعث تفسیر اشتباه بهعنوان بیماری شود.
عواملی مانند ورزش سنگین قبل از آزمایش افزایش آنزیمهای عضلانی و کبدی، استرس، اضطراب یا بیخوابی، تب، عفونت یا بیماری حاد میتوانند باعث تغییر موقت ولی گمراهکننده در نتایج شوند.
بهعنوان مثال بستن طولانیمدت تورنیکه (کش بازو)، انتخاب نادرست لوله آزمایش، همولیز (ترکیدن گلبولهای قرمز) و حجم ناکافی نمونه میتوانند باعث افزایش یا کاهش کاذب برخی پارامترها شوند.
آزمایشگاه لارا بهعنوان یک آزمایشگاه با بیمه تأمین اجتماعی قرارداد دارد و این امکان را فراهم کرده تا مراجعین بتوانند با خیال راحت و بدون دغدغه هزینه از خدمات تشخیصی دقیق و استاندارد استفاده کنند.
اگر نکات رعایت نشوند ممکن است عددها بالاتر یا پایینتر از حد واقعی نشان داده شوند و فرد بیجهت نگران شود یا برعکس مشکلی پنهان تشخیص داده نشود. به همین دلیل آگاهی از این عوامل و رعایت توصیههای قبل از آزمایش نقش مهمی در درست بودن جواب آزمایش خون دارد.
بسیاری از خطاهای آزمایشگاهی در واقع قبل از رفتن به آزمایشگاه و توسط خود بیماران اتفاق میافتد. هرکدام از این موارد میتواند عددهای آزمایش را تغییر دهد و نتیجه را غیرواقعی نشان دهد، به همین دلیل رعایت دقیق توصیههای قبل از آزمایش کمک میکند جوابها قابل اعتمادتر باشند. از شایعترین این خطاها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. رعایت نکردن ناشتایی یا رژیم غذایی نامناسب
بعضی آزمایشها مثل قند و چربی خون باید بعد از ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا بودن انجام شوند. خوردن حتی یک لقمه کوچک یا نوشیدنی شیرین میتواند نتیجه را به طور کامل تغییر دهد. و احتمال افزایش کاذب قند خون (FBS)، بالا رفتن چربی خون (تریگلیسرید، کلسترول)، تغییر در برخی هورمونها و آنزیمهای کبدی را به همراه دارد.مصرف چای شیرین، قند، آبمیوه، غذای چرب یا حتی آدامس قبل از آزمایش میتواند نتیجه را تغییر دهد. برای بسیاری از آزمایشها ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتایی واقعی لازم است (فقط آب مجاز است).
۲. مصرف داروها، مکملها و ویتامینها
قرصها، آمپولها و حتی ویتامینها میتوانند جواب آزمایش را بالا یا پایین نشان دهند. بهخصوص داروهای هورمونی و مکملها که نتیجه را به طور کامل تغییر میدهند.درنتیجه ممکن است بیماری وجود داشته باشد ولی نتیجه گزارش طبیعی شود یا ممکن است تشخیص اشتباهی رخ دهد.
۳. زمان نامناسب نمونهگیری خون
بعضی آزمایشها باید در ساعت مشخصی از روز انجام شوند. رعایت زمان تعیینشده کمک میکند نتیجهها دقیقتر و قابل مقایسه باشند زیرا برخی فاکتورهای خونی در طول شبانهروز نوسان دارند.به عنوان مثال کورتیزول و آهن صبحها بالاترند هورمونهای تیروئیدی و جنسی به زمان نمونهگیری حساساند. بنابراین نمونهگیری در ساعت نامناسب میتواند باعث تفسیر اشتباه بهعنوان بیماری شود.
۴. شرایط نامناسب بدن قبل از آزمایش
پرهیز از ورزش و فعالیت سنگین، ورزش شدید بهخصوص در شب قبل یا صبح آزمایش میتواند آنزیمها، هورمونها و برخی شاخصهای خونی را بالا ببرد و جواب نادرستی ایجاد کند. درنتیجه فعالیتها و شرایط جسمی میتوانند نتیجه را تغییر میدهند.عواملی مانند ورزش سنگین قبل از آزمایش افزایش آنزیمهای عضلانی و کبدی، استرس، اضطراب یا بیخوابی، تب، عفونت یا بیماری حاد میتوانند باعث تغییر موقت ولی گمراهکننده در نتایج شوند.
۵. خطا در نمونهگیری خون
خطاهای فنی هنگام خونگیری بسیار مهماند. اگر نمونه خون یا ادرار در شرایط مناسب دمایی و زمانی نگهداری نشود ترکیبات آن تغییر میکند. این تغییرات میتوانند عدد برخی آزمایشها را بالاتر یا پایینتر از مقدار واقعی نشان دهند. چنین خطایی معمولاً برای بیمار قابل تشخیص نیست.بهعنوان مثال بستن طولانیمدت تورنیکه (کش بازو)، انتخاب نادرست لوله آزمایش، همولیز (ترکیدن گلبولهای قرمز) و حجم ناکافی نمونه میتوانند باعث افزایش یا کاهش کاذب برخی پارامترها شوند.
آزمایشگاه لارا بهعنوان یک آزمایشگاه با بیمه تأمین اجتماعی قرارداد دارد و این امکان را فراهم کرده تا مراجعین بتوانند با خیال راحت و بدون دغدغه هزینه از خدمات تشخیصی دقیق و استاندارد استفاده کنند.
